Mijn partner heeft een seksverslaving. Wat kan ik doen?

Wat kun je doen als je man seksverslaafd is? Móet je eigenlijk wel wat doen? En zo ja: wat dan? Een artikel over: loslaten, hulp zoeken, grenzen stellen, valkuilen, en meer...

vrouw zit op de trap

Als je erachter bent gekomen dat je partner seksverslaafd is, staat je wereld waarschijnlijk helemaal op zijn kop. Gevoelens en gedachten die je wellicht nooit eerder hebt gehad, zijn je leven binnengestormd en kunnen je volledig in beslag nemen. Je vraagt je af of de pijn ooit weg zal gaan, of het ooit nog goed kan komen en wat je kunt doen nu je in deze situatie bent beland.

Misschien doe je het liefst helemaal niets en denk je iets als: "Hij moet veranderen en dan komt alles goed". Maar: je partner is niet de enige die nu 'aan de slag moet'; ook jij zult dingen aan moeten gaan pakken. Daarnaast kun je je partner nooit dwingen om te veranderen. Hoe graag je dat ook zou willen en hoe hard je misschien je wensen, grenzen en eisen aan hem doorgeeft; jij kunt hem niet veranderen. Hij moet dat zelf willen en zelf doen. En daarom gaat dit artikel vooral over datgene wat jíj kunt doen. Want de enige op wie je daadwerkelijk invloed kunt uitoefenen...ben jijzelf!


1. Laat los

Loslaten heeft daar alles mee te maken. Loslaten is niet hetzelfde als je man verlaten, je handen van hem af trekken of het juist allemaal maar goed vinden wat hij doet. Loslaten betekent: accepteren dat jij hem niet kunt veranderen, erkennen dat je geen controle hebt over zijn leven en hem de ruimte geven om zijn eigen keuzes te maken.
Door los te laten verleg je in feite de aandacht van hem naar jouzelf. Je kiest ervoor om je leven niet langer afhankelijk van hem te maken, maar je gaat werken aan je eigen aandeel en beseft dat niet hij, maar jijzelf verantwoordelijk bent voor jouw levensgeluk. Je kunt je dan bezig gaan houden met de dingen waar je wél aan kunt gaan werken: je eigen proces van verdriet, herstel, persoonlijke verandering en groei.

Ik vond het verschrikkelijk moeilijk om hem los te laten. Maar uiteindelijk móest ik wel, want hij veranderde niet, ondanks alle maatregelen die we genomen hadden. Ik besefte dat ik mijn hele levensgeluk van hem had laten afhangen. Toen ik hem losliet, kon ik ook mijn 'ideaalbeeld' loslaten en mijn toekomst in Gods handen leggen - ongeacht hoe die eruit zou zien - en kon ik eindelijk gaan werken aan mijn eigen herstel. (S)

2. Zoek hulp

Hulp zoeken is een tweede belangrijke stap die je moet nemen. Misschien vind je het moeilijk om anderen te betrekken bij de problemen die je hebt, omdat je je schaamt of omdat je bang bent voor wat anderen dan van je zullen denken. Maar weet dan dat niet alleen je partner, maar ook jijzelf hulp nodig hebt! Laat gevoelens van schaamte, schuld of angst je er niet van weerhouden om de hulp te krijgen die je nu hard kunt gebruiken. Blijf niet alleen lopen met je pijn en de vragen die je hebt. Misschien vind je het juist helemaal niet moeilijk om je verhaal te vertellen en wil je het het liefst met heel veel mensen delen, zodat binnen no-time je ouders, vrienden, familie, en de kerk van jullie probleem afweten. Dit is een valkuil, want veel van deze mensen zullen hier niet uit eigen ervaring mee te maken hebben gehad en daardoor niet weten wat ze met jouw verhaal aanmoeten. Dit kan niet alleen zorgen voor onbegrip en teleurstellende reacties naar jou toe, maar soms zelfs voor relaties die finaal anders worden. Neem jezelf en wat je voelt serieus en praat erover, deel je hart met één of enkele personen die je vertrouwt, maar bedenk goed wie je in vertrouwen neemt en wat je wel of niet wilt vertellen.

Het was een hele grote stap voor mij om iemand in vertrouwen te nemen. Als je het vertelt, dan is het waar en kun je jezelf niet meer voor de gek houden. Uiteindelijk durfde ik de stap te zetten en ontdekte ik hoe goed het was om eindelijk met iemand alles te kunnen delen. (B)
Professionele hulp

Overweeg om ook professionele hulpverlening in te schakelen. Je huwelijk herstelt niet vanzelf en jouw pijn gaat niet zomaar weg. Het kan zinvol zijn om hierin begeleid te worden door iemand die verstand van zaken heeft. Bij de meeste hulpverleningsinstellingen kun je terecht voor zowel individuele als relatiegesprekken. Belangrijk bij het kiezen van een hulpverlener is dat deze kennis heeft van en ervaring met het begeleiden van seksverslaafden en hun partners. Daarnaast is het belangrijk dat je hulpverlening krijgt van iemand die jij vertrouwt en bij wie jij je veilig voelt. (Kijk hier voor een overzicht van hulpverleningsinstanties)

Lotgenoten

Een aantal hulpverleningsinstellingen hebben speciale partnergroepen waar je, onder leiding van een hulpverlener, met andere 'partners van' kunt praten over de dingen waar je tegenaan loopt. Binnen deze groepen is er ruimte voor het delen van elkaars verhalen, het stellen van vragen en het samen leren en spreken over allerlei onderwerpen die te maken hebben met seksverslaving binnen je relatie. Een andere manier om met lotgenoten in contact te komen, is via het besloten forum van Kostbaar Vaatwerk. Als forumlid kun je veilig en anoniem met andere vrouwen in gesprek gaan over de dingen die jou bezighouden. Ook organiseren wij maandelijkse gespreksgroepen, en organiseren wij verschillende activiteiten voor vrouwen en echtparen.

Mensen uit mijn omgeving probeerden mij wel te begrijpen, maar dat lukte meestal niet, omdat ze het niet zelf hadden meegemaakt. In de partnergroep, en in gesprek met lotgenoten, vond ik wel begrip en herkenning. (M)

3. Bepaal wat jij nodig hebt

Loslaten en hulp krijgen zijn de twee voorwaarden die nodig zijn om toe te komen aan een volgende stap: aan jezelf gaan werken. Allereerst is het goed om te gaan bepalen wat jij nu nodig hebt. Stel jezelf bijvoorbeeld de volgende vragen: Wat heb ik nodig om verder te kunnen gaan? Wat heb ik nodig om me veilig te voelen? Wat heb ik nodig om hem weer te vertrouwen? Wat heb ik nodig om me geliefd te voelen? etc. Het nadenken over deze vragen en het formuleren van antwoorden hierop is essentieel voor je eigen herstelproces en dat van je relatie. Misschien is het moeilijk om antwoorden te vinden op deze vragen, omdat je het zicht op je eigen behoeftes bent kwijtgeraakt en je de afgelopen jaren vooral gericht bent geweest op de behoeftes van anderen. Ook hier geldt dan weer: loslaten; richt je aandacht op jezelf en denk over deze dingen na. Praat erover met anderen, stel vragen aan mensen die verstand hebben van omgaan met deze verslaving, onderzoek je eigen hart en bid erover om te achterhalen wat jij nu nodig hebt.

Sommige van deze vragen moeten in het begin van je herstelproces beantwoord worden. Voor andere vragen heb je veel langer de tijd en antwoorden daarop kunnen ook veranderen in de loop der tijd. Bedenk in ieder geval dat de antwoorden op deze vragen voor iedereen anders zijn; ieder mens, ieder huwelijk en elke situatie is anders. Neem daarom niet klakkeloos over wat anderen in zo'n situatie gedaan hebben, maar bedenk wat voor jou goed is. Alleen jij bent - met Gods hulp - in staat aan te geven wat jij nodig hebt. 

4. Stel grenzen

Als je ontdekt hebt wat jijzelf nodig hebt, kan een volgende stap zijn dat je grenzen gaat aangeven. Bijvoorbeeld in de situatie dat je partner niet kan of wil breken met zijn verslaving. Grenzen stellen is nodig om aan de ander duidelijk te maken: tot hier en niet verder. Misschien vind je het moeilijk om grenzen te stellen. Omdat je dat niet gewend bent, omdat je eigenlijk helemaal niet (meer) weet waar je eigen grenzen liggen, of omdat je je misschien afvraagt of dat eigenlijk wel mag: grenzen stellen. Om met dat laatste te beginnen; grenzen stellen kun je zien als een daad van liefde. Naar jezelf toe, omdat je daarmee aangeeft dat je te waardevol bent om zomaar alles met je te laten gebeuren. Maar zeker ook naar je partner toe, omdat je hem confronteert met de gevolgen van zijn handelen en hem daarmee de gelegenheid geeft te breken met zijn zonden, te kiezen voor een nieuw leven en daarin te volharden. Geen grenzen stellen leidt tot afhankelijk gedrag, waardoor je je man in staat stelt door te gaan met zijn verslaving.

Grenzen stellen is dus goed, noodzakelijk zelfs, maar dat betekent niet dat het eenvoudig is om te doen. Je moet voor jezelf eerst duidelijk hebben waar je grenzen liggen: wat vind je wel acceptabel en wat niet? Erover praten met anderen kan helpen om dit voor jezelf helder te krijgen. Ondersteuning en aanmoediging van anderen heb je daarnaast ook nodig bij het stellen en handhaven van die grenzen. Want grenzen geef je niet alleen aan met woorden, maar vervolgens ook met daden. Als grenzen overschreden worden, zullen daar immers consequenties aan verbonden moeten worden. Als je dat niet doet - of als je wél dreigt met consequenties, maar die vervolgens niet waarmaakt - maak je jezelf en je eigen grenzen ongeloofwaardig en heeft het als resultaat dat het grensoverschrijend gedrag alleen maar verder gaat.

Grenzen stellen kan echter ook consequenties voor jouzelf hebben. Als je grenzen gaat stellen stuit dat meestal (in eerste instantie) op weerstand bij je partner. Wees daarop voorbereid en denk extra goed na welke grens voor jou belangrijk is en welke consequentie je ook werkelijk bereid bent om uit te voeren. 'Eerst hechten, dan vechten' schrijven Cloud en Townsend in hun boek 'Grenzen', en dat geldt voor iedere situatie waarin het nodig is om grenzen te stellen. Je hebt mensen nodig op wie je kunt terugvallen - een veilige plek van waaruit jij kunt beginnen met het aangeven van je grenzen en bij wie je terecht kunt wanneer het hanteren daarvan weerstand oproept. 

5. Onderzoek jezelf

Nadenken over wat jij nodig hebt en het stellen van grenzen zijn belangrijke voorwaarden voor je eigen herstel en zo mogelijk dat van jullie huwelijk. Maar ook nadenken over jezelf en je eigen aandeel in jullie relatie is essentieel. Jij bent niet de oorzaak van zijn verslaving, maar ook jij maakt - net als ieder mens - fouten. Wees daarin eerlijk. Denk na over de dingen die jij verkeerd hebt gedaan. Probeer open te staan voor wat je partner hierover zegt.
Denk ook na over het verslavingsgedrag van je partner en de manier waarop jij hier mee om gaat. Eén van de gevolgen van het leven met een verslaafde is namelijk dat je een groot risico loopt om jezelf weg te cijferen en/of je te laten manipuleren, waardoor je steeds afhankelijk wordt van (en gaat zorgen voor) de verslaafde en je jezelf steeds meer kwijtraakt. Mede-afhankelijkheid of co-dependency wordt dat genoemd. 

'Hij had zoveel verkeerd gedaan, dat ik alleen nog maar daarop gericht was. Hij was de 'slechte' en ik daarmee automatisch de 'goede'. Ik wilde niet nadenken over de tekortkomingen die ik had en kon woedend worden zodra hij probeerde mij ergens op te wijzen. Het heeft een tijd geduurd voordat ik eerlijk onder ogen kon zien wat ik verkeerd had gedaan in ons huwelijk, waarin ik hem pijn had gedaan en waarin ik was tekortgeschoten. Achteraf kan ik zeggen dat dit een onmisbaar onderdeel was van ons herstelproces.' (S)

6. Laat je testen

Als je weet of vermoed dat je man seksueel actief is geweest met iemand anders, vraag hem dan zich te laten testen op SOA/Hiv. Als hij niet bereid is dat te doen, laat jezelf dan in elk geval testen en zorg ervoor dat je geen (onveilig) seksueel contact met hem totdat je hier zekerheid over hebt. Voor een SOA/Hiv test kun je gewoon bij je huisarts terecht, maar je kunt het ook (anoniem) bij de GGD laten doen of bij een aantal ziekenhuizen.

Kijk hier voor meer informatie over de SOA-test.

Hij heeft zich laten testen op aanraden van onze psycholoog. Ik had al zoveel aan mijn hoofd, dat ik daar niet eens aan gedacht had. De test was negatief - en dat is in dit geval dus positief. (K)

7. En hij dan?

We hebben het al aangegeven; je kunt je man niet dwingen om te veranderen. Om van zijn verslaving af te komen, is het voor je partner noodzakelijk dat hij zelf de keuze maakt om radicaal te breken met zijn verslaving. Hij zal de strijd moeten aangaan en heeft daarbij hulp nodig van anderen. Maar - alhoewel het zíjn strijd is en hij het dus zelf moet willen en doen - hij kan jouw hulp daarbij wel gebruiken. Door hem los te laten, door grenzen aan te geven en na te denken over wat jij nodig hebt, help je niet alleen jezelf, maar uiteindelijk ook hem. Natuurlijk helpt het hem ook als je in staat bent om hem te zeggen of te laten merken dat je zijn verslavingsgedrag dan wel haat, maar dat je van hem als persoon blijft houden. Daarnaast kun je hem helpen door hem te wijzen op mogelijkheden die er voor hem zijn om te breken met zijn verslaving. 

8. Valkuilen

Tot zover wat je zelf kunt doen. Voor alle duidelijkheid sommen we nog een aantal dingen op je beter níet kunt doen:

Instandhouden van de verslaving

Jij bent niet verantwoordelijk voor de verslaving van je man, het is een gevolg van zijn keuzes, maar als 'partner van' kun je deze verslaving wel in stand houden door:

  • Erin 'mee te gaan' - Misschien denk je dat het meekijken naar pornofilms of ander pornografisch materiaal je huwelijk zal redden. Dat is absoluut niet waar! Het zal slechts leiden tot nog meer pijn en verder afbreuk van je relatie. Doe ook geen andere dingen op lichamelijk gebied die je eigenlijk niet wilt. Dit schaadt jezelf en jullie relatie en geeft hem de indruk dat het prima is wat hij doet.

  • Bagatelliseren, goedpraten of ontkennen ("Mijn man pornoverslaafd? Nee, zo erg is het toch niet! Alle mannen zijn toch erg op seks gericht?" "Hij kan er zo mee stoppen"). - Neem het serieus, praat zijn gedrag niet goed, zoek geen excuses, maar noem zonde ook gewoon zonde.

  • De gevolgen voor hem wegnemen - Laat de gevolgen van zijn verslaving bij hem. Hoe meer je voor hem oplost, hoe minder hij de ernst van zijn verslaving en gedrag zal gaan inzien.

Controleren

De behoefte om je partner te controleren kan heel groot zijn, zowel tijdens zijn verslaving als wanneer hij ermee gebroken heeft, want ook dan zul je een tijd lang nog niet in staat zijn om hem te vertrouwen. Misschien heb je de indruk dat je je man helpt om de verleidingen te weerstaan als je hem maar voortdurend in de gaten houdt en hem controleert. Maar dat is niet waar. Ga niet al zijn gangen na, laat de controle los en geef hem de gelegenheid zelf te beslissen over zijn leven en het omgaan met verleidingen.

  • Door hem voortdurend in de gaten te houden, hem te beschuldigen en al zijn gangen na te gaan, bereik je misschien zelfs het tegenovergestelde. Als jij hem steeds maar weer beschuldigt van dingen die hij in werkelijkheid niet doet, kan hij gaan denken dat hij het dan maar net zo goed kan doen ook.

  • Controleren en hem steeds maar in de gaten houden maakt vooral jezelf alleen maar gek; het zal geen van jullie beiden echt helpen.

  • Uiteindelijk kún je hem natuurlijk ook niet in alles controleren. Je kunt hem niet de hele dag dichtbij je houden, en je hebt zeker geen controle over zijn gedachten. Hoe moeilijk dat ook is; je zult moeten accepteren dat áls hij wil doorgaan met de dingen die hij deed, hij dat tóch wel doet, en dat geen enkele controle van jouw kant dat zal kunnen tegenhouden.

  • Als je stiekem - achter zijn rug - gaat controleren blijf je, wanneer je ontdekt dat hij de verleidingen niet heeft kunnen weerstaan, niet alleen achter met een hoop pijn, maar ook met een schuldgevoel.

  • De enige manier waarop controleren wel werkt, is als hij je vraagt om dat te doen - met zijn toestemming dus! - om zo te werken aan het weer opbouwen van het vertrouwen, of omdat hij heeft aangegeven dat het hem helpt in de strijd tegen de verleidingen. Je kunt dan denken aan het maken van afspraken over bv gelijktijdig naar bed gaan; het checken van zijn bankafschrijvingen, bezochte sites of e-mail etc. Maar dus alleen: als jullie het daar allebei mee eens zijn en met een duidelijk doel voor ogen.

Als de behoefte om te controleren te groot wordt, praat er dan over! In ieder geval met je man; vertel hem waar je bang voor bent en waarom. Dat kan hem helpen om zich in te gaan leven in jouw situatie en de gevolgen van zijn daden te gaan inzien en het kan jou helpen in het stoppen met controleren.
Controle is een manier om je angst te verminderen, maar heeft eigenlijk altijd een tegengesteld effect. De angst wordt niet minder maar groter. Wist je dat controledwang ook verslavende trekken kan aannemen? Waar je man obsessief met seks bezig is, ben jij obsessief met zijn gedrag bezig. Het is daarom van groot belang dat jij iemand in vertrouwen neemt die jou kan helpen in het loslaten van de controle. Vraag haar je hier minimaal 1 keer per week op te bevragen en spreek af dat je haar zult bellen als de obsessie met zijn gedrag weer de kop op steekt. Wanneer de obsessie de kop op steekt, kun je beter je angst en je verdriet aan God vertellen en Hem om rust en wijsheid vragen. Je vertrouwenspersoon kan je hierbij helpen.

Andere dingen die je beter niet kunt doen:
  • De schuld bij jezelf leggen - De oorzaak van de seksverslaving van je man ligt niet bij jou. Het komt niet door hoe jij eruit ziet of door wat je wel of niet doet. (zie artikelen "Ligt het aan mij?").

  • Jezelf teveel laten beïnvloeden door mensen om je heen die precies 'weten' wat je wel of juist niet zou moeten doen. - Trek je daar niet teveel van aan, maar beslis welke mensen jou hierin mogen adviseren.

  • Jezelf in een andere relatie storten uit wraak en/of emotionele of lichamelijke behoefte. - Natuurlijk kan het een verleidelijke optie lijken en helaas kiest niet zelden iemand voor deze weg. Het betekent echter niet dat deze weg ook juist is, alleen omdat je gevoel dat zegt of anderen dit ook doen. Daarnaast maakt het de weg van verzoening nog veel moeilijker. 'Als je niet vrij bent om te trouwen, ben je niet vrij om met anderen uit te gaan' zegt Gary Chapman hierover in zijn boek 'Echt scheiding'

  • Het probleem negeren, je partner niet confronteren met datgene waar hij zich mee bezighoudt. - Blijf niet hopen dat het vanzelf wel overgaat of denken dat het allemaal wel meevalt. Confronteren is liefdevol en noodzakelijk. (zie artikel 'Confronteren of negeren?)

9. Betrek God in alles wat je doet!

Het wordt als laatste genoemd, maar is eigenlijk het belangrijkste: betrek God in alles wat je doet! Hij is Degene (en de Enige) die 100% betrouwbaar is, die je de kracht kan geven om de stappen te zetten die gezet moeten worden, die je kan troosten, en die je de weg kan wijzen. Zijn Woord, de Bijbel staat vol met beloftes waar je je aan vast mag houden, troostende woorden en aanwijzingen voor de weg die je moet gaan. Ga daar naar op zoek en deel je hart met Hem. Misschien ben je dat niet gewend en vind je het moeilijk of gek om je hart bij Hem uit te storten. Ik wil je dan vragen om het toch te gaan proberen; Hij roept ons in Zijn woord meermalen op om het te doen, geen gedachte is voor Hem te gek en geen vraag te moeilijk.

Mijn hele leven draaide op een emotioneel overleven, ik richtte me vooral op mezelf en mijn kinderen. Daardoor ging ik heel dicht bij God leven, alleen Hij begreep wat ik doormaakte en dat gaf mij rust. Het lied: “Heer U bent mijn leven, de grond waarop ik sta, Heer U bent mijn weg, de waarheid die mij leidt” was in die tijd een dagelijkse noodkreet. Ik had God in mijn leven als leidsman, Hij kende de hele waarheid van ons ellendig huwelijk, Hij zou mij de weg wijzen en ik voelde me veilig bij die gedachte. (B)

Verder lezen?

In het boek 'Zijn lust en mijn leven' vind je uitgebreidere informatie over bovenstaande punten. 

Start nieuwe gespreksgroepen

Bij voldoende deelnemers starten we met nieuwe groepen voor partners van seksverslaafden in Krommenie, Aalsmeer en Gouda/Boskoop.
Check dit filmpje voor meer informatie of kijk hier
Wil je deelnemen of heb je vragen? Neem dan contact met ons op.

Stichting Kostbaar Vaatwerk   •     Bank: NL43 INGB 0007 5724 24     •   E-mail:   info@kostbaarvaatwerk.nl  •  Facebook    •   Twitter